Vượt quãng đường gần 70 cây số từ phố núi Pleiku về huyện biên giới Đức Cơ (Gia Lai) chúng tôi tìm đến nhà cô Rơ Lan H’Căm làng H’Rang- Ia Krieg, Căn nhà chưa đến 20m2 cưu mang 10 đứa trẻ mồ côi và một cô em gái mù cháy bỏng ước mơ đến giảng đường…

Rơ Măl H’Căm mới 27 tuổi, song nhìn chị gầy còm, đen sạm cứ như một phụ nữ đã ngoại tứ tuần. Căn nhà trống hoác trước sau, nhìn quanh chẳng thấy gì đáng giá ngoài chiếc ti vi để cả nhà quây quần bên nhau mỗi tối. Căn nhà nhỏ (nhưng sạch sẽ), nghèo đến mức không có nổi 1 chiếc bàn cho các cháu  học, chỉ một đống sách vở cũ nát để bên góc nhà, cả 4 cháu nhỏ đều nằm dài dưới đất mà viết. H’Căm bảo việc lo gạo ăn cho 15 nhân khẩu (10 đứa cháu, vợ chồng H’Căm, 2 đứa con cùng cô em gái bị mù là H’Lin) vợ chồng chị đã không kham nổi, lấy đâu ra tiền sắm sửa bàn ghế, sách vở. Hôm nào có gạo thì nấu cơm, hết tiền chưa chạy được gạo thì nấu cháo mười mấy miệng xì xoạp qua bữa.

Giữa vùng sâu Tây Nguyên đêm muỗi mòng như vung cát, nhưng gia đình này không có một tấm màn ngủ. Họ trải chiếu nằm sắp lớp dưới đất với tấm chăn mỏng. Nhìn những đứa trẻ đều gầy còm, mặc rách rưới không đủ ấm, tôi lại chạnh lòng nghĩ về những đêm lạnh buốt xương trong đêm Noen của Tây Nguyên.

H’Lin đang giúp chị rửa chén bát. Ảnh: Huỳnh Kiên

Từ năm 2008, gia đình H’Căm đón một người em gái mù từ trại nuôi dưỡng trẻ khuyết tật ở TP Hồ Chí Minh về. H’Lin em ruột H’Căm sinh năm 1989, mới sinh ra cô bé đã bị Yàng cướp mất ánh sáng đôi mắt. Gia đình thương lắm song không biết chăm sóc bé bằng cách nào, có người giới thiệu họ đến các xơ ở TP Pleiku nhờ chăm nom. Thương H’Lin, các xơ đưa em vào bệnh viện Chợ Rẫy chữa mắt, song bệnh viện bảo em mù bẩm sinh không thể chữa được. Thông qua các xơ, H’Lin  được gởi vào một trường dòng ở huyện Bình Chánh- TP Hồ Chí Minh, được các xơ nuôi dưỡng và cho đi học. H’Lin khoe với chúng tôi, em đã học cùng với các bạn mắt sáng bình thường, học hết trung học phổ thông bằng chữ nổi, kết quả xếp loại khá. Các môn Văn, Địa lý, Sinh vật… em luôn được điểm cao, từ 8 trở lên. Em mơ ước được học lên đại học như bao người khác, song kinh tế không có.

Theo quy định của tu viện, các xơ chỉ nuôi những đứa trẻ khuyết tật như em học đến lớp 12, qua khỏi 18 tuổi, các em phải tự bươn chải kiếm sống, dành suất chăm sóc cho những cảnh đời bất hạnh khác. H’Lin về lại gia đình, về với cộng đồng song em cũng chỉ quanh quẩn trong nhà, ăn bám mà không giúp được gì cho chị, chỉ rửa chén bát, tự giặt quần áo cho mình. Nhà quá đông người, ban ngày những đứa trẻ tản mác khắp nơi, đứa đi học, đứa đi chơi đến bữa lại kéo nhau về ăn. Khao khát cháy bỏng của H’Lin là được học đại học. Cô bảo: Cháu ước mơ được có người giúp đỡ học đại học khoa tâm lý giáo dục. Học xong ra trường cháu có thể tự kiếm sống nuôi bản thân, không phải ăn bám vào người khác. H’Lin quả quyết rằng em sẽ thi đỗ đại học, sẽ học cùng với những bạn bình thường, lên giảng đường nghe thầy giảng và cần thiết em sẽ ghi chép lại bằng chữ nỗi để học. Cô bé mù bảo ước mơ của cháu là sau này được làm tư vấn tâm lý giáo dục cho các bạn học sinh sinh viên hoặc có thể đi dạy học môn tâm lý. Mặc dù đã rời mái trường 2 năm nay song H’Lin khẳng định nếu có điều kiện đi học đại học cô sẽ ôn thi, đã có băng cát- sét ôn tập các môn giúp người mù nghe qua băng.

Mùa tuyển sinh năm 2007 khi còn ở TP Hồ Chí Minh, H’Lin đã được các bạn đăng ký cho dự thi đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Em đã dự thi tại một hội đồng thi ở Thủ Đức, vào phòng có cô giáo giám thị coi thi riêng. Cô giáo đọc bài, H’Lin làm chữ nổi sau đó đọc lại cho cô giám thị nghe và chép ra giấy như chữ thường. Bạn bè cho biết kết quả thi đại học H’Lin đã đỗ, song không tìm được người tài trợ kinh phí nên em chán nản, bỏ về quê, không quan tâm.

Nhìn cô bé mù loà nhỏ nhắn, lanh lợi khao khát cháy bỏng được học, được tự nuôi sống bản thân, chúng tôi thấy trách nhiệm như nặng nề hơn trên vai mình. Ước chi một bài báo nhỏ này có thể là nhịp cầu để tấm lòng đến với một tấm lòng.

Ảnh: Huỳnh Kiên

Chủ tịch UBND xã Ia Kriêng, ông Rơ Mal Le cho biết: Nếu thi đậu đại học, H’Lin sẽ là con em người Jơ Rai  đầu tiên của xã này học đến đại học. Lâu nay việc học của con em trong xã rất đau đầu chính quyền địa phương bởi đa số các cháu học đến lớp 9 là nghỉ học, ở nhà lấy vợ lấy chồng. Đến nay vẫn chưa có cháu nào vào đại học. Vừa qua xã đã thành lập Hội khuyến học nhằm động viên các cháu con em gia đình khó khăn được học lên cao, tuy nhiên do mới thành lập nên kinh phí có rất ít.

Về vấn đề hỗ trợ cho cháu H’Lin nếu cháu có nguyện vọng chúng tôi sẽ hỗ trợ, nhiều thì xã không có chứ vài triệu là được, giúp cháu đi thi đại học. Chương trình 135 của Chính phủ cũng giải quyết cho các cháu vay tiền đi học, xã đã giải quyết cho 3 trường hợp vay tiền học nghề.

Chúng tôi cũng đã trao đổi với ông Phạm Duy Du- Chủ tịch UBND huyện Đức Cơ. Ông Du cho rằng nuôi cháu học suốt thời kỳ đại học là khó, huyện chỉ có thể hỗ trợ cho cháu theo từng hoàn cảnh cụ thể thì được.

Huỳnh Kiên