Dấu xưa xe ngựa...

1622

Phóng sự - Ký sự

/channel/1622/

phongsu

301523

121

null

BaoGiaLai

Phóng sự - Ký sự

Cập nhật lúc 14:03, Thứ Ba, 31/08/2010 (GMT+7)

“Quả thật, trong ký ức của tôi vẫn chưa quên những chuyến xe ngựa sáng sáng chở đầy rau từ các làng ở ngoại thành vô thành phố và những chiếc xe ngựa gõ đều đều trên đường chở hành khách du lịch về phố giữa màn sương giăng”- Đó là lời bùi ngùi tâm sự của bác Phan Văn Điền, nguyên chủ nhiệm HTX xe ngựa Đà Lạt.

Tìm về quá khứ…

Ngày ấy Đà Lạt còn hoang sơ lắm, chưa có các loại phương tiện giao thông hiện đại như bây giờ, trong ký ức của những bác xà ích, Đà Lạt là một thành phố vừa trang trọng lại vừa cổ kính, với những toà biệt thự ẩn mình trong tán thông xanh. Hằng ngày, có những đoàn xe ngựa chở đầy hàng hoá, hoa và hành khách lộc cộc đi về trên phố giữa sương mù bao phủ. Thế nhưng, giờ đây nó chỉ còn là những hình ảnh đẹp của một thời đã xa…

Mai đây những cổ xe ngựa này sẽ ra sao khi thành phố vẫn không có chủ trương khôi phục nghề này. Ảnh: N.K.L

Không ai nhớ rõ xe ngựa ở Đà Lạt xuất hiện từ khi nào, những người lớn tuổi ở đây chỉ cho biết là có từ thời rất xa xưa, khi Đà Lạt còn là một thị tứ. Thời đó, Đà Lạt hoang vắng, những con đường sỏi khúc khuỷu uốn lượn quanh co theo những sườn đồi thông thoai thoải, sáng sáng, chiều chiều lại có những đoàn xe ngựa thồ nối đuôi nhau chở đầy rau xanh, hoa quả, nông phẩm từ ngoại ô trở về thành phố. Thời hoàng kim, vào những năm 70 của thế kỷ trước, Đà Lạt được xem là vương quốc của xe ngựa với khoảng 500 chiếc. Lúc ấy, các bác xà ích làm ăn rất thịnh vượng, đi cả ngày, ngựa chạy đến chồn cả chân mà làm vẫn không hết việc. Những chiếc xe ngựa gắn bó với người Đà Lạt như một phương tiện lao động không thể thiếu và trở thành một nét đặc trưng của miền đất này.

Khi bàn về xe ngựa thời kỳ còn huy hoàng, bác Phạm Đứng- một người làm nghề chạy xe ngựa đã ngót 30 năm nay tự hào cho biết: “Hồi ấy sướng lắm, chạy xe ngựa thồ hàng suốt ngày mà cứ vui như đi trẩy hội ấy, chúng tôi làm cả ngày nhọc mệt mà vẫn cười nói hát hò luôn miệng!...”.

Lao đao với nghề…

Sau ngày đất nước thống nhất, xe ngựa bắt đầu đi vào làm ăn hợp tác, ban đầu cũng rất khá nhưng về sau thì dần dần sa sút cùng với sự xuất hiện ngày càng nhiều những phương tiện giao thông hiện đại: “Có xe honda, lại còn có cả ôtô nữa chớ, loại phương tiện này cạnh tranh ghê lắm!”- bác Điền nói nhỏ với chúng tôi như vậy. Tình hình làm ăn ngày càng khó khăn, sự cạnh tranh giữa các xe không còn lành mạnh như trước nữa. Năm 1986, bác Phan Văn Điền đứng ra thành lập HTX xe ngựa với 250 chiếc, chia làm 4 đội và hoạt động rất sôi nổi. Bác Điền hào hứng cho biết: “Chúng tôi có hai nhiệm vụ: chuyên chở hàng và chở người. Vào những ngày lễ tết ngựa chạy mệt luôn. Đã có lúc chúng tôi phục vụ khách nước ngoài một đoàn 15 xe!”… Năm 1994, văn phòng HTX xe ngựa bị giải toả nhằm làm thông thoáng lòng lề đường, do đó HTX bị giải thể. Thế là mất bến đậu, mất cả lối đi của ngựa.

Những bác phu ngựa vào mỗi buổi sáng lại làm công tác vệ sinh cho ngựa

Làm vệ sinh cho ngựa. Ảnh: N.K.L

Thành phố ngày càng phát triển, các phương tiện giao thông hiện đại xuất hiện ngày càng nhiều, để đảm bảo công tác ATGT đường bộ và ATGT đô thị, UBND thành phố Đà Lạt ra quyết định số 921/ QÑ-UB ngày 23-8-1999 “V/v thực hiện biển báo cấm xe thô sơ và súc vật vào trung tâm thành phố Đà Lạt và hồ Xuân Hương”, không ít chủ xe ngựa coi đây là “định mệnh” trong cái nghề chạy xe ngựa của đời mình. Năm 1995, chỉ còn 40 người là quyết tâm sống chết với cái nghề đã được xem ra đã đến lúc hết thời này. Cho đến nay, toàn thành phố chỉ còn chưa đầy trên 20 chiếc xe ngựa. Các bác chạy xe ngựa không có bến bãi đành làm một việc bất đắc dĩ là “đứng chui”, làm ăn kiểu “dù”! Nhưng hình như, nhiều bác tài coi việc chạy xe ngựa là cái nghiệp gắn với cuộc đời mình thì phải.

Chia tay các bác xà ích trong một chiều mưa cuối tháng 8, không hiểu sao trong tâm hồn tôi chợt vọng về hai câu thơ đầy tính hoài niệm của bà huyện Thanh Quan: “Dấu xưa xe ngựa hồn thu thảo/ Nền cũ lâu đài bóng tịch dương”.

Ngô Khắc Lịch