Sạt lở bên bờ sông Ba: Hàng trăm hộ dân lo lắng

722

Kinh tế

/channel/722/

kinhte

291963

121

null

BaoGiaLai

Kinh tế

Cập nhật lúc 04:25, Chủ Nhật, 25/07/2010 (GMT+7)

Gần 190 hộ thuộc buôn Jú Ama Hoét và buôn Jú Ama Uốk, xã Ia Broăi (huyện Ia Pa, Gia Lai), sống dọc sông Ba, định kỳ vài ba năm lại di chuyển nhà một lần vì nạn sạt lở đất nơi đây. Mỗi năm sông Ba xâm thực bán đảo này khoảng 5 mét.

Đất buôn bị xâm thực

Trước mắt tôi là bãi cát mênh mông. Nơi đây vốn là nhà, đất sản xuất của bà con 2 buôn. Năm nào sông Ba cũng lấy đi của 2 buôn chỗ ít thì vài ba mét, nhiều thì đến chục mét. Buôn ngày càng teo tóp lại, những gia đình có con đến tuổi dựng vợ gả chồng, cha mẹ đều lo lắng vì không có đất cho chúng tách hộ. Buôn làng mà sống san sát nhau, co cụm dày đặc, không khác gì ở thành phố. Buổi sáng khi có mặt tại buôn Jú Ama Hoét, tôi chứng kiến một hộ tách ra riêng, căn nhà sàn chỉ hơn chục mét vuông, chen chúc khoảnh đất nhỏ còn sót lại của cha mẹ. Một cụ già nói: “Đất trong buôn, sông nó lấy đi hết rồi. Vài năm nữa không biết có còn đất mà ở không”.

Anh Nay Nguyệt đứng bên bụi tre chỉ về sông Ba, nơi đất bị mất. Ảnh: H.S

Mùa này, nước sông Ba cạn, mép nước còn cách buôn trên 50 mét, trơ hai bên bờ là bãi cát trắng xóa. Mùa mưa đang đến, người ở 2 buôn lại chứng kiến sông Ba trở về lấn sâu thêm hàng chục mét đất. Đứng bên bụi tre sát bờ sông Ba, anh Nay Nguyệt, 31 tuổi, ở buôn Jú Ama Hoét chỉ về phía trước, nói: “Ngày trước bụi tre này nằm cuối buôn, cách bờ sông Ba hơn 50 mét. Năm nào đất buôn cũng lở, đến giờ sông Ba đã lấn vào tận đây”. Anh nói tiếp: “Dân buôn làm nhà sàn, các nhà đều dựng đơn sơ, phòng khi lở đất; sụp nhà mọi người nhanh chóng dựng lại nơi khác mà sống, làm gì có tiền cất nhà xây. Mùa mưa về lũ quét dữ dội, 2 buôn Jú Ama Hoét và Jú Ama Uốk bị ngập nặng nhất của vùng. Nước lại cuốn đi hàng chục mét đất. Chỉ trong vòng 3 năm, hơn 50 hộ phải di dời nhà vào sâu trong buôn”. Anh Rahlan Kim, ở buôn Jú Ama Uốk nói: “Nhà mình trước cuối buôn, nhưng giờ thành mặt tiền. Các nhà lần lượt dỡ đi, vào tận cuối buôn để cất lại. Chỉ vài năm thế mà từ cuối buôn, bây giờ bị đẩy lên trước sát mép bờ sông Ba”.

Thiếu đất sản xuất

Xã Ia Broăi có 6 buôn với 2.700 ha, diện tích liên tục thu hẹp qua từng năm. Với 2 buôn Jú Ama Hoét và Jú Ama Uốk tình trạng mất đất nặng nề nhất. Trưởng thôn Jú Ama Hoét cho biết: “Đất sản xuất của buôn chỉ còn 10 ha với 464 khẩu đang sinh sống trong buôn”. Tình trạng buôn Jú Ama Uốk cũng tương tự. Cảnh thiếu đất sản xuất là do quá trình xâm thực sông Ba. Riêng năm vừa qua, 20 ha đất sản xuất bị sạt lở.

Nơi các hộ đã dời vào trong buôn. Ảnh: H.S

Do thiếu đất sản xuất nên người khỏe mạnh trong buôn đều đổ đi nơi khác làm ăn. Anh Ksor Guan- Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Ia Broăi than: “Trong buôn còn đất đâu để sản xuất, mọi người phải đi làm công mà sống. 2 buôn sống trong cảnh nghèo đói, nhiều trẻ em, thanh niên trong buôn lớn một chút là dạt tới các buôn khác làm nên tỷ lệ bỏ học trong buôn rất cao. Nhiều người trong buôn bỏ học sớm nên không rành tiếng phổ thông, hầu như mỗi lúc muốn hỏi một ai đều nhờ anh Ksor Guan phiên dịch. Chị Ksor H’Linh, ở buôn Jú Ama Uốk, cho biết: “Cả gia đình có 8 người, trong đó có 2 đứa nhỏ nên 5 người còn lại phải đi làm công tận bên Pờ Tó để sống”.

Làm việc với UBND xã, chúng tôi được biết: Xã đã lên kế hoạch di dời toàn bộ 2 buôn Jú Ama Hoét và Jú Ama Uốk, nhưng đến giờ kế hoạch di dời đến địa điểm nào xã vẫn chưa xác định. Cuộc sống 2 buôn đang... treo trên ngọn nước sông Ba.

Hồng Sơn