Ngày 9-1-2010, tỉnh Thừa Thiên- Huế sẽ tổ chức tái hiện lễ đăng quang Hoàng đế Quang Trung tại núi Bân (TP. Huế) nhằm hướng tới sự kiện chào mừng 1.000 năm Thăng Long-  Hà Nội, khởi động cho Festival Huế 2010. Lễ đăng quang tái hiện ký ức hào hùng, dũng mãnh, ý chí sắt đá của đoàn quân bách chiến, bách thắng cùng người chủ tướng làm lễ lên ngôi, tiến quân thần tốc ra Thăng Long đánh tan 29 vạn quân Thanh xâm lược, bảo vệ bờ cõi non sông gấm vóc Việt Nam.

Địa điểm Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế đã rõ nhưng lăng mộ Vua Quang Trung nằm ở đâu thì giới nghiên cứu lịch sử còn bàn cãi. 

Cung điện Đan Dương?

Là người dân nước Việt không ai không tự hào có một vị Hoàng đế anh hùng Quang Trung. Nhưng tiếc thay lăng mộ vị vua này đã bị nhà Nguyễn “tận pháp trừng trị”, xóa bỏ hết dấu vết ngay khi Nguyễn Ánh lên ngôi vào đầu thế kỷ XIX. Nặng lòng với ý tưởng “sống cái nhà, già cái mồ”, người dân Việt Nam ước mong tìm được dấu tích lăng mộ Vua Quang Trung để tôn tạo thờ phụng Người. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân đã phục hồi những chỗ bị che giấu trong tài liệu lịch sử, chú giải được những bí ẩn trên thực địa để cuối cùng khẳng định: Cung điện Đan Dương-  lăng mộ Vua Quang Trung tọa lạc tại phủ Dương Xuân, nay thuộc phường Trường An, TP. Huế.

Viên đá của kiến trúc Tây Sơn vẫn còn lưu giữ tại phường Trường An, TP. Huế. Ảnh: V.T

Giải thích về chức năng và tên gọi cung điện Đan Dương, Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân cho biết: “Sau khi hoàn thành nhiệm vụ “Phù Lê diệt Trịnh”, Nguyễn Huệ đưa quân trở lại Phú Xuân mang theo vàng bạc, châu báu và công chúa Ngọc Hân. Để cất giữ của cải, ông cho xây dựng lại phủ Dương Xuân (nơi đây vốn là cung điện để chúa Nguyễn Phúc Tần (1648-1687) và gia đình trú ngụ vào mùa đông). Rồi đến năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế lấy niên hiệu Quang Trung thì Công chúa Ngọc Hân được phong làm Bắc cung Hoàng hậu, phủ Dương Xuân trở thành nơi ở của Hoàng hậu nên được gọi là cung điện Đan Dương”.

20 năm đi tìm cung điện Đan Dương

Trong bài thơ Cảm hoài thuộc tập thơ đi sứ (1793) mà Ngô Thì Nhậm- một vị trọng thần mà Vua Quang Trung cử đi sứ Trung Quốc có nguyên chú, “Cung điện Đan Dương là sơn lăng phụng chứa bảo y Tiên hoàng ta”, hay “bên Đan Lăng quanh quất mặt liên châu” đã đề cập trong bài điếu văn của Phan Huy Ích viết hộ Vua Quang Toản khi bà Ngọc Hân qua đời vào năm 1799 mà tác giả đã cho biết “triều Quang Toản đã thỏa mãn nguyện vọng mãi mãi được ở cạnh Vua Quang Trung của bà Ngọc Hân…”. Đây là những tư liệu mà các nhà nghiên cứu căn cứ để xác định lăng mộ Vua Quang Trung.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân bên tủ sách gia đình giúp ông tìm ra cung điện Đan Dương- nơi chôn cất Vua Quang Trung. Ảnh: V.T

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân nói: “Đối chiếu vị trí cung điện Đan Dương từ sách vở ra thực tế rất khó khăn vì trong tiến trình lịch sử, nơi đây đã bị thay tên gọi, một thời gian dài không có người ở vì các vua Nguyễn cấm. Vì vậy, muốn chứng minh được giả thiết trên, tôi buộc phải trả lời một số câu hỏi: Cung điện vốn có đông người sinh sống nên cần có giếng nước; có những dấu tích liên quan đến thời kỳ đó trong lòng đất; yếu tố cát địa của khu vực đó…”. Ông đã xác định cung điện Đan Dương nay là phường Trường An, TP. Huế. Bởi tại khu vực này có chùa Từ Đàm và chùa Tuệ Lâm, khoảng cách giữa hai ngôi chùa có những kiến trúc cổ đã bị triệu hạ chôn sâu dưới đất, một số giếng nước cổ, móng tường thành, đá cột biểu hiện các cung thất bị triệu hạ nằm rải rác. Đặc biệt, nơi đây có hướng Tây Bắc- Đông Nam phù hợp với quan điểm xây dựng cung thất vua chúa phương Đông.

Hướng gợi mở của Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân là có sơ sở tin cậy. Vì vậy, sắp đến cần sự vào cuộc khai quật hiện trường của các cơ quan chức năng mới có thể tìm ra sự thật của lăng mộ Vua Quang Trung!

Đức Trung- Văn Thắng